Przedmiar robót

Przedmiar robót mówi, co zostało zlecone i w jakiej ilości. Po wczytaniu powstaje z niego struktura projektu — a na końcu porównanie ilości zleconej ze zmierzoną. W napisach aplikacji przedmiar robót występuje także w skrócie jako „LV”.

Słowo wstępu: „Pozycja”

Pole „Pozycja” przy obiekcie oznacza pozycję przedmiaru robót — nie branżę. Przy wczytywaniu zostaje ono wypełnione zależnie od wyboru w zakładce „Opcje”, np. tekstem „01.02.030 Ściana z płyt gipsowo-kartonowych” albo samym „01.02.030”. Wczytane pozycje są potem podpowiadane przy tworzeniu obiektu i przy zmianie jego pozycji. Ponieważ oznaczenie zaczyna się zwykle od numeru pozycji, sortowanie alfabetyczne według pozycji jest zarazem sortowaniem według numeru pozycji.

Pole można dowolnie nadpisać przez „Zmień pozycję” na liście akcji obiektu. Dla rozliczenia liczy się jednak nie ten tekst, lecz przypisanie do wczytanej pozycji (patrz niżej).

Wczytanie przedmiaru robót

Przycisk „Importuj LV (GAEB)” na liście budynków przyjmuje:

• pliki GAEB w formacie XML — rozstrzyga zawartość, a nie rozszerzenie,
• listy w Excelu i CSV — prowadzą do przypisania kolumn,
• archiwa ZIP z przedmiarem robót w środku.

Nie są wczytywane GAEB 90, pliki ÖNORM ani PDF; aplikacja podaje wtedy, co rozpoznała. Obmiar (GAEB X31 albo REB DA11) należy do „Rozliczenie” › „Wczytaj obmiar”.

Wczytanie zawsze zakłada nowy budynek; do istniejącego budynku nie da się dodatkowo wczytać przedmiaru robót. Import należy do planu Pro, a sprawdzenie planu następuje przed wyborem pliku. Plik może mieć do 64 MB. Jeśli jest większy, aplikacja go nie wczytuje; komunikat podaje rozmiar pliku i limit.

Dwie drogi: katalog albo gotowe obiekty

Na samej górze widoku kontrolnego stoi najważniejsza decyzja i obowiązuje ona we wszystkich trzech zakładkach:

Katalog to droga dla typowego przypadku na budowie. Przedmiar robót wylicza, co może zostać zlecone — rzadko wykonuje się z tego wszystko. Jeśli wczytanie od razu zakłada obiekt do każdej pozycji, w każdym pomieszczeniu stoi potem szereg obiektów, których tam w ogóle nie ma, i trzeba ręcznie sprzątać, zanim da się mierzyć.

Przy katalogu to się nie zdarza: przedmiar leży w projekcie w całości, ale nie powstaje żadne pomieszczenie ani żaden obiekt. Strukturę zakłada się tak, jak zastaje się budynek, a w każdym pomieszczeniu dobiera się dokładnie te pozycje, które tam rzeczywiście występują — przyciskiem „Pozycja z przedmiaru” (dalej w tym rozdziale).

Pole wyboru „Utwórz szkielet” zakłada na życzenie jeden budynek i jedno pomieszczenie, żeby można było od razu zacząć. Domyślnie jest wyłączone.

Druga droga pozostaje bez zmian. Kto ją wybierze, dostaje dokładnie to, co wczytanie robiło dotychczas — łącznie ze wstępnie wypełnionymi ilościami i uwagą na ten temat niżej.

Excel i CSV: przypisanie kolumn

1. Arkusz — pytanie pojawia się tylko wtedy, gdy plik ma kilka arkuszy.
2. Wiersz nagłówka — podpowiadany, przesuwany przyciskami „−” i „+”; „Rozpoznaj ponownie” jeszcze raz podpowiada wiersz nagłówka i kolumny.
3. Kolumny: numer pozycji (wymagany, oznaczony *), opis krótki, ilość, jednostka, cena jednostkowa i opis długi. Najpierw dotknąć pole, potem kolumnę; długie dotknięcie usuwa przypisanie.

Podgląd liczy pozycje i tytuły; „Dalej do sprawdzenia” prowadzi do widoku kontrolnego. „Zapamiętaj przypisanie” zapisuje przypisanie na urządzeniu lub w przeglądarce; późniejsza tabela z nagłówkami kolumn zgodnymi co najmniej w połowie dostaje je od razu.

Przy odczycie tabeli obowiązuje:

• Separator listy CSV — średnik, przecinek, tabulator albo pionowa kreska — jest rozpoznawany po pierwszym wierszu.
• Wiersz bez ilości i bez jednostki staje się tytułem. Struktura idzie za kropkami w numerze pozycji: „01.02.030” leży pod „01.02”, a ta pod „01”.
• „12,5 m²” w kolumnie ilości zostaje rozdzielone na ilość i jednostkę, jeśli obok nie ma własnej jednostki.
• Wiersze bez numeru pozycji albo z powtórzonym numerem zostają pominięte, nieczytelne ilości pozostają puste — jedno i drugie widać w zakładce „Sprawdź”.
• Te uwagi podają wiersz tak, jak pokazuje go program arkusza — także gdy tabela ma puste wiersze albo zaczyna się niżej. „Wiersz nagłówka: …” liczy tak samo; w pliku Excel „+” i „−” przeskakują puste wiersze.
• Tabela nie zna pozycji opcjonalnych ani wariantowych; wszystko liczy się jako zwykła pozycja.
• Dokładnie trzy cyfry po pojedynczym przecinku albo pojedynczej kropce oznaczają separator tysięcy: 1.234 i 1,234 dają 1234, 12,500 daje
  1. Dotyczy to ilości zapisanych w pliku jako tekst, np. w CSV, a nie prawdziwych liczb w komórce Excela. Widok kontrolny pokazuje każdą ilość przed przejęciem.

Widok kontrolny

Przed przejęciem zawsze stoi widok kontrolny z trzema zakładkami.

Zakładka „Pozycje”

Na górze stoją nazwa projektu (z pliku, zmienialna) oraz licznik „Zostanie przejętych … z … pozycji” z „Zaznacz wszystkie” i „Odznacz wszystkie”. Pod nimi struktura z numerem pozycji, opisem krótkim, ilością i jednostką, tytuły jako poziomy struktury; „▸ Tekst długi” rozwija opis długi.

Dla każdej pozycji da się zmienić: ilość (ilość planowana i wartość wyjściowa obiektu), nazwę, pole wyboru (czy powstaje obiekt) oraz postać docelową — przycisk obok nazwy z każdym dotknięciem przełącza dalej:

Sama pozycja zawsze zostaje zachowana. Także bez zaznaczenia albo na „Wył.” stoi w przedmiarze robót — w rozliczeniu jako „nieprzypisane”. „Utwórz projekt” pozostaje zablokowane, dopóki żadna pozycja nie jest zaznaczona.

Tylko na drodze „Utwórz pomieszczenia i obiekty”: wstępne wypełnienie jest oznaczone. Każdy utworzony przy tym obiekt jest przypisany do swojej pozycji i ma ilość planowaną, choć nikt jej nie zmierzył. Takie obiekty mają więc na liście adnotację „Ilość planowana”, a rozliczanie zgłasza u góry „Niesprawdzone: n” wraz ze zdaniem, że te ilości liczą się na fakturze.

Pierwszy pomiar usuwa adnotację sam z siebie. Kto sprawdził ilość i chce ją zachować, dotyka w rozliczaniu „Potwierdź wszystkie” — to nie zmienia żadnej ilości, odnotowuje tylko, że się przyjrzeliście.

Na drodze katalogu ten przypadek nie występuje, bo nie powstaje tam żaden wstępnie wypełniony obiekt.

Duplikat nie przenosi wstępnie wypełnionej ilości. Skopiowany do innego pomieszczenia taki obiekt trafia tam pusty — inaczej jedna niezmierzona liczba stałaby w dowolnie wielu pomieszczeniach. Obiekt zmierzony kopiuje się natomiast w całości, ze wszystkimi wartościami.

Oznaczenia mają Opcja (pozycja opcjonalna lub warunkowa), Wariant (pozycja alternatywna) i Poz. podst. (pozycja podstawowa grupy wariantów). Na drodze „Utwórz pomieszczenia i obiekty” także one są wstępnie zaznaczone; to, co nie jest zlecone, lepiej odznaczyć, inaczej liczy się jako zmierzone. Na drodze katalogu jest to zbędne: stamtąd i tak wybiera się tylko te pozycje, które rzeczywiście są wykonywane. Jak wchodzą do oferty i faktury, opisuje rozdział „Rozliczanie”.

Zakładka „Opcje”

„Podgląd (pierwsza pozycja)” od razu pokazuje wynik.

• Nazewnictwo — nazwa z tekstu krótkiego, nr + tekstu krótkiego, tekstu krótkiego + nr, ścieżki tytułów + tekstu albo tylko nr; pole pozycji z nr + tekstu krótkiego, tylko nr, ścieżki tytułów, nazwy LV albo puste. Do tego separator i „Dodaj ilość z LV”. Nazwy zmienione ręcznie zostają zachowane.
• Tworzenie pomieszczeń — „Jedno pomieszczenie” (nazwane jak przedmiar robót albo arkusz), „Pomieszczenie na tytuł” (na najniższy poziom tytułów, nazwane ścieżką tytułów; pozycje bez tytułu trafiają do wspólnego pomieszczenia) albo „Jedno pomieszczenie + tytuł w obiekcie” (ścieżka tytułów stoi w notatce każdego obiektu). Pomieszczenia wiszą bezpośrednio pod budynkiem; powstają tylko te, do których trafia jakiś obiekt.
• Jednostka → obiekt — dla każdej jednostki postać docelowa (Powierzchnia, Długość, Sztuka, Wył.) dla wszystkich pozycji ustawionych na „Auto”.

Zakładka „Sprawdź”

Pod „Uwagi” stoi wszystko, co zwróciło uwagę przy odczycie, najpierw błędy; „Udostępnij protokół jako CSV” przekazuje listę dalej. Ponadto, o ile występują: wersja i faza postępowania GAEB, części zamówienia, uwagi wstępne oraz przy kilku przedmiarach robót w jednym pliku ich lista — przejmowany jest pierwszy („zostanie przejęty”), wyboru nie ma.

Tworzenie obiektu z pozycji

To droga, z myślą o której powstał katalog. Na liście obiektów pomieszczenia obok kafelka „Ręcznie” stoi przycisk „Pozycja z przedmiaru”. Pojawia się tylko wtedy, gdy projekt ma przedmiar robót.

Otwiera on przedmiar z wyszukiwaniem, a tytuły tworzą w nim strukturę. Szuka się po numerze pozycji, opisie krótkim i tytule — „01.02” znajduje pozycję, „Sucha zabudowa” wszystko, co stoi pod tym tytułem. Przy każdym wierszu widać stan pozycji: plan, zmierzono, pozostało oraz w ilu pomieszczeniach coś już na nią zmierzono. Tę samą pozycję można założyć w dowolnie wielu pomieszczeniach — dokładnie tak, jak mierzy się na budowie.

Po wyborze okno pokazuje, co powstanie: nazwa, pozycja, kształt (zmienialny) oraz ilość planowana wg przedmiaru robót. Jedno dotknięcie zakłada obiekt i przechodzi wprost do pomiaru; element budowlany zostaje na liście.

Ilość planowana nie zostaje przejęta. Stoi obok, a przy pomiarze jako wartość docelowa w nagłówku — wpisywane jest tylko to, co się zmierzy. Jest to zamierzone: przejęta ilość liczyłaby się od razu jako zmierzona i trafiłaby tym samym na fakturę według wykonania, choć nikogo nie było na miejscu.

Dla elementów budowlanych jest ten sam przycisk w sekcji „Elementy budowlane” — także na piętrze, w mieszkaniu i w klatce schodowej, nie tylko w pomieszczeniu. Tak założony element budowlany zaczyna od ilości 0; sztuki dolicza się na miejscu.

Przypisanie zmierzonego już obiektu do pozycji

Tylko to, co jest przypisane do pozycji, może zostać przekazane jako obmiar albo rozliczone.

Na liście obiektów „Przypisz pozycję przedmiaru robót” z listy akcji obiektu otwiera okno wyszukiwania: u góry bieżąca pozycja z „Usuń przypisanie”, pod nią wyszukiwanie „Szukaj po numerze lub tekście …” i pozycje z ilością i jednostką — bez tytułów oraz pozycji narzutu, godzinowych i ryczałtowych. Gdy projekt ma przedmiar robót, każdy zmierzony obiekt ma oznaczenie „● przypisano do LV” albo „○ bez przypisania LV”.

Element budowlany też można przypisać do pozycji. Na liście czynności elementu budowlanego („⋯” albo dłuższe przytrzymanie) „Przypisz pozycję przedmiaru robót” otwiera to samo okno wyszukiwania; jeśli pozycja jest już przypisana, jest tam też „Usuń przypisanie”. Oba działają od razu. Przy edycji elementu budowlanego pozycja jest widoczna pod notatką, z tymi samymi dwoma przyciskami; tam wybór obowiązuje dopiero po „Zapisz”. Element budowlany dostaje pozycję także przy wczytywaniu, przez „Utwórz pozycje z pomiarów” albo przez „Pozycja z przedmiaru” (patrz wyżej). Liczba sztuk elementu budowlanego liczy się tylko przy pozycji rozliczanej w sztukach (St, Stk, psch …). Przy każdej innej pozycji nie liczy się ani w planie/wykonaniu, ani w przekazanym obmiarze; okno edycji informuje o tym pod pozycją.

Podgląd i zmiana katalogu

Wczytany przedmiar robót nie jest już sztywną listą. Dociera się do niego dwiema drogami:

• na liście akcji budynku przez „Przedmiar robót”,
• w rozliczeniu przez „Pozycje i ceny”.

Druga droga jest tą dotychczasową; pierwsza istnieje dlatego, że po imporcie katalogu nie ma jeszcze żadnego pomieszczenia i inaczej nie dałoby się stamtąd nigdzie dojść.

Widać wszystkie pozycje z ich strukturą, przy każdym wierszu plan, zmierzono i pozostało. Nad listą widnieje, ile pozycji jest już zmierzonych łącznie, a pod każdym nagłówkiem ta sama liczba dla znajdującej się pod nim części — jeśli nagłówek ma podrozdziały, ich pozycje też są liczone. Zmienić da się opis krótki, opis długi, jednostkę, ilość planowaną, cenę jednostkową i stawkę podatku; nową pozycję zakłada się przyciskiem „+ Pozycja”, a pozycję da się usunąć.

Przy usuwaniu pomiary zostają zachowane. Pytanie kontrolne podaje, ile obiektów traci swoje powiązanie — zmierzone pozostaje zmierzone, odpada tylko przypisanie. Obiekty te pojawiają się potem w rozliczeniu jako „bez przypisania”. Sama pozycja leży 30 dni w koszu (rozdział „Projekty i struktura”).

Numeru pozycji ani struktury nie da się zmienić. Numer pozycji jest odniesieniem do umowy i przy zwrocie obmiaru musi wyjść z powrotem w identycznym brzmieniu.

Ceny i stawka podatku należą, tak jak wczytywanie, do planu Pro; oglądać katalog i redagować jego teksty może ten, kto może wczytywać — ma też móc korzystać z tego, co wczytał. W pracy zespołowej katalog zmieniają tylko właściciele i administratorzy; dla pozostałych stoi on do odczytu, z uwagą zamiast niemej blokady. W roli „Pomiary” ceny i stawki podatku są w ogóle niewidoczne (rozdział „Współpraca”).

Bez połączenia obowiązuje ostatnio odczytana rola. Gdy aplikacja raz odczyta z serwera własną rolę w zespole, zapisuje ją na tym urządzeniu i stosuje ją w katalogu także bez połączenia, dopóki chmura pozostaje włączona; właściciel lub administrator zmienia wtedy katalog również offline. Tylko przeglądać można go — także jako właściciel lub administrator i także wtedy, gdy z chmurą pracuje się samemu we własnym zespole — dopóki aplikacja nie zna własnej roli: gdy po otwarciu jeszcze ją odczytuje, dopóki na tym urządzeniu nie zapisano jeszcze żadnej, a serwer nie odpowiada, gdy serwer nie zgłasza dla konta w tym zespole żadnej roli, którą zna ta wersja aplikacji, oraz przy wyłączonej chmurze na urządzeniu, na którym leżą jeszcze budynki jakiegoś zespołu. Informuje o tym uwaga. Szczegóły podaje rozdział „Projekty i struktura” w części „Usuwanie i kosz”.

Plan a wykonanie

„Rozliczenie” — na liście akcji budynku albo u góry po prawej w widoku budynku, klatki schodowej, piętra lub mieszkania — stawia przy każdej pozycji plan z przedmiaru robót obok wykonania z przypisanych pomiarów, liczonego według reguły pomijania potrąceń projektu (rozdział „Rozliczanie”).

Bryły nie liczą się przy powierzchni i długości, elementy budowlane tylko przy sztukach. Wykonanie to suma wierszy obmiaru, każdy zaokrąglony do miejsc po przecinku projektu — dwóch lub trzech (rozdział „Rozliczanie”).

Na górze stoją liczba pozycji, odbiegających i bez obmiaru, stała tolerancja ±2 % (nie da się jej ustawić), kwota netto oraz, jeśli takie są, liczba pozycji bez ceny. „Tylko odchylenia” pokazuje tylko „powyżej” i „poniżej”; dotknięcie wiersza otwiera przedmiar robót na tej pozycji (rozdział „Rozliczanie”).

„Jednostki nie pasują” pojawia się przy nieznanej jednostce — wtedy liczy się jak powierzchnię — oraz przy elemencie budowlanym w pozycji, która nie jest rozliczana na sztuki — wtedy się nie liczy. Może to wystąpić zaraz po wczytaniu, np. przy pozycjach w metrach sześciennych albo godzinach; przed przekazaniem aplikacja wymienia konflikt jeszcze raz.

Obiekty bez przypisania nie występują w porównaniu; ich liczbę aplikacja podaje przed „Przekaż obmiar”. Obmiar z zewnątrz można przez „Wczytaj obmiar” położyć obok własnego (rozdział „Rozliczanie”).

Praca bez przedmiaru robót

Gdy budynek nie ma żadnej pozycji, w rozliczeniu stoi „Ten projekt nie ma przedmiaru robót.”, a pod tym „Utwórz pozycje z pomiarów” (plan Pro):

• Grupowanie idzie według pola „Pozycja”, gdzie jest puste — według nazwy; powierzchnie, długości i bryły jednej grupy stają się osobnymi pozycjami.
• Elementy budowlane stają się według swojej nazwy pozycjami rozliczanymi na sztuki.
• Pozycje dostają numery 001, 002 …, zmierzoną ilość jako plan i jeszcze żadnej ceny; obiekty zostają od razu do nich przypisane.

Potem stoją otworem ceny, oferta, faktura i przekazanie. Przycisk istnieje tylko, dopóki budynek nie ma żadnej pozycji; późniejsze pomiary przypisuje się przez „Przypisz pozycję przedmiaru robót”. Gdy nie ma żadnego obmiaru, aplikacja to mówi, zamiast zakładać pustą listę.

Czego tu świadomie nie ma

• Zestawienia cen ani porównania ofert. Aplikacja mierzy do przedmiaru robót; nie kalkuluje.
• Automatycznego przypisywania według podobieństwa tekstu. Samoczynnie przypisane zostają tylko obiekty z wczytywania, z „Utwórz pozycje z pomiarów” i z „Pozycja z przedmiaru”.
• Zmiany numeru pozycji ani struktury pozycji. Wszystko inne — opis krótki, opis długi, jednostkę, ilość planowaną, cenę, stawkę podatku — zmienia się w katalogu; nowe pozycje zakłada się tam i można je usuwać.
• Wypełniania obiektu ilością planowaną przy zakładaniu. Ilość powstaje z pomiaru. Na drodze „Utwórz pomieszczenia i obiekty” jest inaczej, a uwaga na ten temat stoi przy widoku kontrolnym.
• Pomocy w uporządkowaniu projektów wczytanych wcześniej. Kto ma już budynki ze wstępnie wypełnionymi obiektami, zachowuje je; katalog działa dopiero przy następnym wczytaniu.